Typy osobowości
Czy rzeczywiście rodzimy się z pewnymi niezmiennymi cechami? Psychologowie rozróżniają cztery typu temperamentów. Jednak jak to jest z tą klasyfikacją, czy jeżeli ktoś urodził się cholerykiem nigdy nie zazna chwili spokoju, a czy flegmatyk ma szansę stać się liderem i odnieść sukces? Na ile przypisane cechy temperamentu regulują nasze życie?
Osobowość człowieka to ogół unikalnych cech psychicznych, które w sposób stały kierują jego zachowaniem w różnych sytuacjach. Temperament zaś jest jedną z tych cech. Jest to cecha określająca wrodzony sposób reagowania na wszystko, co się wokół dzieje. Ujawnia się już we wczesnym niemowlęctwie, a nawet zaraz po urodzeniu - głównie w sposobie, w jaki dziecko ujawnia swoje emocje, a także w poziomie jego aktywności. Tak więc niektóre dzieci są spokojne, łagodne, radosne i wesołe - a inne pobudliwe (a nawet nadpobudliwe), aktywne, płaczliwe lub krzykliwe. Ta sama prawidłowość dotyczy osób dorosłych. Temperament to szczególny sposób zachowania, który pojawia się na tyle często, że określa daną osobę i pozwala przewidzieć jej reakcje na różne przyszłe sytuacje. Niektórzy dorośli są permanentnie odprężeni i niczym się nie przejmują, a inni są ciągle spięci i zamartwiają się na zapas - przy czym są to ich stałe cechy zachowania i przeżywania. To, co czyni dane cechy temperamentu pozytywnymi lub negatywnymi - zależy od ich wzajemnej równowagi.
Pierwszą osobą w historii medycyny, która próbowała dokonać klasyfikacji cech temperamentalnych był znany wszystkim Hipokrates. Jego typologia była na tyle udana, że jej podstawy i nazewnictwo zachowały się do dzisiaj. Według tej klasyfikacji można ludzi podzielić na cztery podstawowe typy temperamentalne: melancholik, flegmatyk, sangwinik i choleryk.
Sangwinik to osoba postrzegająca życie przez pryzmat różowych okularów i myśląca zawsze optymistycznie. Mocnymi stronami Sangwinika są otwartość na otaczający go świat, wszędobylstwo, spontaniczność. Według obserwacji można stwierdzić, że osoba o takim usposobieniu kocha być w centrum zainteresowań i sprawia wrażenie kogoś unikatowego. Słabym punktem Sangwinika jest brak determinacji. Bardzo rzadko realizuje założony wcześniej plan. Następnie gadatliwość. Sangwinik odczuwa wewnętrzny przymus mówienia. Często zdarza mu się odpowiadać za innych, przerywać, a także nie słuchać drugiej osoby.
Flegmatyk to introwertyk, czyli osoba mająca tendencję do percepcji i działań do wewnątrz. Ze względu na takie cechy jak: powściągliwość, zrównoważenie i opanowanie określa się go mianem Obserwatora. Skłonnością Flegmatyka jest usuwanie się w cień i obserwacja zachowań innych ludzi, co czyni go idealnym słuchaczem. Charakteryzuje go wysoki poziom samokontroli, a ponadto odznacza się wielkim dystansem do zastanego porządku świata. Odznacza się wyrafinowanym poczuciem humoru. Czasem jednak bywa sarkastyczny i złośliwy. Największą wadą Flegmatyka jest obojętność. Człowiek o takim temperamencie nie potrafi się ekscytować, nie odczuwa potrzeby rozrywki i zmian. W życiu kieruje się zasadą: "Nigdy nie rób dzisiaj tego, co możesz odłożyć na jutro". Dlatego też postrzegany jest jako osoba leniwa i niedbała. Flegmatyk nie ma zdolności dyplomatycznych, łatwo przystaje na zaproponowany kompromis i rzadko mówi "nie". Ciężko dokładnie określić temperament Obserwatora, gdyż ani cechy pozytywne, ani cechy negatywne nie przejawiają się w sposób wyraźny.
Choleryk wyróżnia się dużą energią i aktywnością życiową. Nazwana została również Pracusiem, gdyż przede wszystkim nastawiona jest na osiągnięcie wyznaczonego celu. Choleryk od lat najmłodszych demonstruje skłonności do kierowania innymi. Jego życie upływa pod znakiem ciągłej walki ze złem tego świata. Pomimo niepowodzeń nie zniechęca się. Choleryka cechuje samowystarczalność i niezależność. Głównym strapieniem tego typu osobowości jest pracoholizm. Aby zrealizować swój plan posunie się do wszystkiego – nawet do manipulowania i wykorzystywania ludzi. Choleryk próbuje zdominować i decydować za drugiego człowieka. Kreuje się na osobę wszechwiedzącą, wszystko najlepiej robiącą oraz nietolerancyjną wobec słabości czy błędów.
Melancholik wyróżnia się powagą, kreatywnością i determinacją. Skłonny jest do rozmyślań dotyczących głównie własnych zachowań. Melancholik to osobowość utalentowana i twórcza, mająca zadatki na geniusza. Cechuje go szczególna wrażliwość na sztukę i piękno. Pomimo pesymistycznego nastawienia do życia, dzielnie realizuje wyznaczone przez siebie plany. W pracy jest dokładny i nigdy nie porzuca rozpoczętych działań. Podobnie jak Flegmatyk dobiera ostrożnie przyjaciół. Do cech negatywnych, którymi może pochwalić się Myśliciel, możemy zaliczyć: apatię i krytycyzm. Często stawia sobie zbyt wysokie wymagania, co wpływa niekorzystnie na jego samoocenę. Stąd też w sposób sceptyczny odbiera komplementy. Melancholik nigdy nie zapomina, jest bardzo mściwy i zawzięty. Ma skłonności do hipochondrii i cierpi na manię prześladowczą.
A jaki jest Twój typ osobowości? Sprawdź rozwiązując Kwestionariusz temperamentu wg Florence Littauer
W opracowaniu wykorzystano:
Bulkowska, Aneta [Dok. elektr.] (2011).Osobowość człwieka http://wiedza.hoga.pl/Wiadomosc.aspx?id=1657 (odczyt 27.04.2011)
PAP, Nauka w Polsce, ak [Dok. elektr.] (2011). Typologia osobowości. http://www.terazmlodzi.czwartawladza.edu.pl/exclusive/42-ambitne/52-typologia-osobowoci.pdf (odczyt 18.04.2011)