Szyna relaksacyjna 
Obserwujesz u siebie starcie zębów? Dokucza Ci ból mięśni żujących, stawów skroniowo-żuchwowych czy zębów, nasilony po wypoczynku nocnym? Obecność takich objawów może świadczyć o bruksiźmie.
Co powoduje zaciskanie lub zgrzytanie zębami? Jakie są inne objawy zgrzytania lub zaciskania zębów? Jak wygląda przebieg leczenia szynami? Jakie są efekty stosowania szyny?
Na te i inne pytania odpowiada lek. stom. Grzegorz Stasiewicz.
Co powoduje zaciskanie lub zgrzytanie zębami?
Stres, coraz częściej towarzyszący nam w codziennym życiu może prowadzić do nieuświadomionego zaciskania i zgrzytania zębami, szczególnie w nocy. Bruksizm prowadzi do szybkiego ścierania powierzchni zębów i zmniejszenia ich wysokości. W konsekwencji zęby wyglądają na "starsze" a uśmiech mniej estetyczny.
Jakie są inne objawy zgrzytania lub zaciskania zębów?
Bruksizm może prowadzić do odłamywania fragmentów zębów i odsłaniania ich wewnętrznych części, które są dużo bardziej wrażliwe na atak drobnoustrojów bytujących w ustach. Powoduje to szybszy rozwój próchnicy. W niektórych przypadkach może być nawet konieczne leczenie kanałowe.
U osób zbyt mocno zaciskających zęby mogą powstawać także ubytki klinowe. Siła nacisku jest tak duża, że w pobliży dziąsła szkliwo odpryskuje i powstaje obnażenie bardzo wrażliwej części zęba. Utrudnia to spożywanie zimnych pokarmów a nawet mówienie.
Bruksizm jest też przyczyną szybkiego obniżania się dziąseł i uwidocznienia korzeni, często ciemniejszych i niewspółgrających wizualnie z pozostałą, białą częścią zęba. Obnażone korzenie są także bardzo wrażliwe, a ząb traci swój przyczep co może prowadzić do jego rozchwiania.
Nadmierne zgrzytanie zębami może prowadzić do dolegliwości bólowych w obrębie stawów skroniowo-żuchwowych. Stawy te są miejscem połączenia żuchwy z czaszką. W wyniku starcia pogorszeniu ulegają wzajemne kontakty zębów co ma niekorzystny wpływ na staw i może być przyczyną bólu, który promieniuje do ucha, skroni i zębów.
Jak wygląda przebieg leczenia szynami?
Stomatolog, zanim podejmie decyzję o leczeniu przy pomocy szyny relaksacyjnej, powinien bardzo dokładnie przyjrzeć się sytuacji w ustach pacjenta. W dawnych czasach wiele wypełnień czy koron było odbudowywanych "na płasko", czyli bez odtworzonych guzków i zagłębień w powierzchni zębów, które prowadzą ruch w czasie gryzienia. To może sprawiać, że ruch w zgryzie staje się nieprawidłowy i powodować może uszkodzenia zębów, mięśni lub samych stawów skroniowych. Z tego powodu płaskie (czasem wręcz wypukłe!) korony i wypełnienia powinny być wymienione na takie, które lepiej współgrają z ruchem pozostałych zębów.
Niekorzystne są także braki zębów. Nawet pojedyncze braki mogą prowadzić do przechylania się i przesuwania zębów co powoduje pogorszenie pracy stawu. Z tego powodu zęby powinny być "odtwarzane" w możliwie krótkim czasie po ich utracie, najlepiej poprzez wszczepianie implantów lub wykonanie tradycyjnych uzupełnień protetycznych np. mostów. Czasem potrzebne jest również ustawienie zębów "na swoim miejscu" przy pomocy aparatu ortodontycznego. Takie kompleksowe leczenie, oprócz rozwiązania samego problemu starcia, poprawia wydolność żucia oraz wygląd, tym samym przyczyniając się do znaczącego podniesienia jakości życia.
Szczególnie szkodliwa jest utrata zębów trzonowych. Szóstki i siódemki są zębami, które "najciężej pracują" w trakcie spożywania posiłków. W razie ich braku zaczynamy gryźć pokarm zębami przednimi, które nie są dobrze przystosowane do takiego obciążenia i dużo szybciej się "zużywają".
Na czym polega działanie szyny relaksacyjnej?
Szyna relaksacyjna, noszona w nocy, działa na mięśnie poruszające żuchwą zmniejszając ich siłę. Zwiększa się odległość jaką żuchwa musi pokonać zanim zęby zetkną się ze sobą – na ich drodze staje szyna. Wydłużone włókna mięśniowe nie mogą kurczyć się tak mocno jak wtedy gdy dociskamy do siebie niczym nie osłonięte, starte zęby. Szyna stanowi też osłonę dla dolnych zębów, na które jest zakładana.
Jak powstaje szyna i z czego jest wykonana?
Szynę wykonuje się w laboratorium stomatologicznym na podstawie wycisków pobieranych w gabinecie. Potrzebne jest też przekazanie technikowi, jak ułożone są nasze zęby i w jakich pozycjach stykają się ze sobą. W tym celu wykorzystuje się kilka woskowych kęsków zwarciowych i przyrząd zwany łukiem twarzowym, który na kilka minut "mocuje się" na twarzy.
Szyna wykonana jest z twardego, niesprężystego tworzywa i jest dokładnie dopasowana zarówno do zębów dolnych, na które jest zakładana jak również do górnych, z którymi kontaktuje. Często uzyskanie prawidłowego kontaktu wymaga niewielkich korekt szyny podczas wizyty, na której jest oddawana Pacjentowi. Niezwykle ważne są także wizyty kontrolne, podczas których można dokonać oceny funkcjonowania szyny.
Jakie są efekty stosowania szyny?
Szyna, zakładana w nocy, polepsza funkcjonowanie stawów i chroni zęby. Dzięki temu zauważalnie zwiększa się komfort "użytkowania" naszych zębów na co dzień. Z użytkowaniem szyny wiąże się także dodatkowa korzyść. Nie tylko stres przyczynia się do zaciskania zębów ale i na odwrót: zwiększone napięcie mięśni i stawów przyczynia się do spotęgowania uczucia stresu. Szyna może się więc przyczynić do polepszenia nastroju na co dzień zarówno poprzez swoje działanie lecznicze jak i zmniejszenie wrażenia napięcia emocjonalnego.