Wszystko o RVG (radiowizjografii)
Co to jest radiowizjografia? Jaka jest różnica między klasycznym zdjęciem RTG a cyfrowym RVG?
Czy radiowizjografia jest szkodliwa? Jakie są zalety radiowizjografii cyfrowej?
Na te i inne pytania odpowiada mgr inż. Fizyki Medycznej i Dozymetrii na AGH w K-owie - Dorota Kruk.
Co to jest radowizjografia?
Radiografia cyfrowa (DR) jest alternatywną metodą dla tradycyjnych, czyli analogowych zdjęć rentgenowskich, która umożliwia uzyskanie zapisu zdjęcia w formie cyfrowej.
W skład urządzenia radiografii cyfrowej wchodzą trzy podstawowe podzespoły:
- radio - wytwarzający promieniowanie RTG,
- visio - rejestrujący obraz,
- graphy - wyświetlający obraz na ekranie i umożliwiający jego obróbkę cyfrową.
Jaka jest różnica między klasycznym zdjęciem RTG a zdjęciem cyfrowym RVG (radiowizjografia)?
W RTG tradycyjnym detektorem promieniowania jest film rentgenowski - nawet przy wykonaniu nieudanego zdjęcia, film ulega zużyciu. W RVG rolę detektora pełni tzw. czujnik, który jest wielokrotnego użycia.
Obraz tradycyjny RTG nie może być zmieniony po wykonaniu (nie da się zmienić wywołanego już filmu). Natomiast cyfrowy obraz można poddać obróbce (zmieniać kontrast, powiększać), wykonać pomiary, wyszczególnić żądany fragment obrazu.
Zdjęcie RVG jest dostępne natychmiast po wykonaniu. W przypadku klasycznego zdjęcia RTG konieczna jest obróbka błony fotograficznej (tzw. wywołanie), co jest procesem czasochłonnym.
Aspekty finansowe - systemy RVG nie wymagają budowy specjalnych pomieszczeń (tj. ciemni), używają dużo mniej energii elektrycznej przy prawie zerowym zużyciu wody. Ich eksploatacja jest prostsza i tańsza.
Klasyczna rentgenodiagnostyka tworzy niebezpieczne odpady, które trzeba w odpowiedni sposób gromadzić i utylizować, co niesie ze sobą spore koszty.
Czy zdjęcia RVG (radiowizjograficzne) są szkodliwe?
Każde badanie radiologiczne niesie ze sobą obciążenie dawką promieniowania, która nie jest całkowicie obojętna dla zdrowia (promieniowanie jonizujące). Dlatego ogranicza się tę dawkę do minimum, stosując nowoczesne metody diagnostyki – dokładniejsze i bardziej bezpieczne dla pacjenta.
RVG nie wymaga dawek promieniowania takich, jakie występują w rentgenodiagnostyce klasycznej – czas ekspozycji na promieniowanie jest zmniejszony do 0,02 ms (zmniejszenie 10-50 razy).
Jakie są zalety radiowizjografii cyfrowej?
Przede wszystkim: dawka pochłaniana przez pacjenta i lekarza jest mniejsza o ok. 90% w stosunku do zdjęć wykonywanych tradycyjnie.
Rozdzielenie procesu pomiędzy trzy różne podzespoły, umożliwia obróbkę cyfrową zdjęć (np. pomiary długości, ustawienie kontrastu itp.) - daje to możliwość uzyskania dodatkowych istotnych informacji diagnostycznych z możliwością zapisu (archiwizacji). Pacjent ma możliwość natychmiastowego otrzymania zdjęcia w formie cyfrowej lub wydruku.
System RVG umożliwia uzyskanie w krótkim czasie (bo natychmiast po wykonaniu zdjęcia) obrazu na monitorze komputera, bez konieczności używania kliszy i wywoływania filmu.
Jak często można wykonywać zdjęcia RVG?
Zdjęcia RVG, tak jak i inne badania radiologiczne, należy wykonywać w sytuacjach koniecznych, pamiętając przy tym, że nowoczesny sprzęt używany do wykonywania zdjęć RVG - (dysponujemy takim w Galerii Uśmiechu) - gwarantuje wysoką jakość badania przy minimalnych dawkach promieniowania, a wykonujący badanie lekarz zawsze uwzględnia stosunek korzyści wynikających z badania do dawki otrzymanej przez pacjenta.
Dlaczego pomimo posiadania świeżego zdjęcia pantomograficznego (do 6 miesięcy) czasami istnieje konieczność wykonania dodatkowych zdjęć punktowych RVG?
Konieczność ta wynika z tego, że zdjęcie pan tomograficzne (tzw. panorama) jest zdjęciem ogólnym - pozwala na obserwację np. nieprawidłowości w budowie korzeni, umiejscowienie zębów zatrzymanych czy położenie korzeni zębów względem zatok szczękowych. Panorama pozwala także na dokładną ocenę stanu przyzębia.
Zdjęcie punktowe natomiast ogranicza się do kilku zębów, ale z większą dokładnością. Ma to znaczenie przede wszystkim w endodoncji (leczeniu kanałowym). Zdjęcie punktowe pozwala na ocenę kanałów przed i po wypełnieniu korzeni zęba, a także pozwala na wykrycie tzw. zmian okołowierzchołkowych, które są na tyle małe, że jeszcze nie widoczne na pantomogramie.
Czy istnieją jakieś przeciwwskazania do wykonania badania radiologicznego?
Podstawowym przeciwwskazaniem jest ciąża. Możliwość wykonania takiego badania u ciężarnej pacjentki występuje tylko wtedy, gdy nie ma możliwości przeniesienia jego wykonania na czas po porodzie. W przypadku wykonywania radiologicznego badania u kobiet w ciąży, stosuje się specjalne osłony, które chronią płód przed napromieniowaniem.
Czy diagnostyka radiologiczna jest bezpieczna dla dzieci?
Diagnostyka rentgenowska nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia dziecka, znaczenie ma częstość wykonywania badań. W przypadku konieczności wykonania badania radiologicznego zaleca się stosowanie RVG ze względu na znaczną redukcję dawek promieniowania przy zachowaniu wysokiej jakości zdjęć.
Dorota Kruk - mgr inż. Fizyki Medycznej i Dozymetrii na AGH w K-owie.
Z Galerią Uśmiechu związana od 2010 roku.
Wolny czas stara się spędzać aktywnie. Fotograf - amator. Postanowienie na najbliższy czas - nauczyć się jeździć na nartach.