Endodoncja - leczenie kanałowe
Na czym polega leczenie kanałowe? Czy boli? Jak długo trwa? Jakie są korzyści z przeleczonego endodontycznie zęba? Na te i wiele innych pytań odpowiada dr Karolina Martyniuk.
Czym zajmuje się endodoncja?
Endodoncja zajmuje się szeroko pojętym leczeniem tego, co znajduje się wewnątrz zęba. Konsekwencjami problemów związanych z miazgą (tzw. nerwem wewnątrz zęba), ale też pośrednio tkanek otaczających ząb. Można więc powiedzieć, że całym zębem ponieważ jedno wpływa na drugie.
Jakie są przyczyny, dla których konieczne jest przeprowadzenie leczenia endodontycznego?
Patologie związane z miazgą zęba, jak zapalenie i martwica, które mają różne konsekwencje.
Na czym polega leczenie kanałowe?
Leczenie kanałowe polega na usunięciu tego co jest zmienione zapalnie lub martwe wewnątrz zęba, oraz mechanicznym i chemicznym opracowaniu systemu kanałowego, a następnie na jego szczelnym wypełnieniu materiałami specjalnie do tego celu stworzonymi.
Przebieg leczenia kanałowego:
 |
 |
 |
 |
|||
| Otwarcie komory zęba i usunięcie chorej miazgi. |
Opracowanie kanału lub kanałów – dokładne rozpoznanie kształtu i odgałęzień oraz oczyszczenie i usunięcie resztek miazgi i toksyn bakteryjnych. |
Płukanie preparatami bakteriobójczymi. | Wypełnienie przy pomocy termicznej kondensacji gutaperki i odbudowa korony zęba. |
Jak długo trwa leczenie kanałowe?
Leczenie kanałowe powinno trwać jak najkrócej. Jeżeli jest tylko taka możliwość zawsze staramy się przeprowadzić je na jednej wizycie. Niekiedy jednak, z powodu stopnia infekcji czy trudności w budowie anatomicznej opracowywanego kanału, czy też gdy jest to powtórne leczenie wielo-kanałowe, może się ono rozciągnąć do dwóch lub więcej wizyt.
Czy leczenie kanałowe jest bolesne?
Samo leczenie kanałowe może być całkowicie bezbolesne, tak w przypadku miazgi żywej jak i martwej. W przypadku gdy mamy stan zapalny żywej miazgi i Pacjent skarży się na ból, podajemy znieczulenie, które daje szybki i skuteczny efekt. Wszystkie etapy leczenia przeprowadzamy z zachowaniem delikatności i precyzji, by ograniczyć nieprzyjemne doznania Pacjenta.
Leczenie kanałowe zostało zakończone, kanały są wypełnione, ząb jeśli bolał już nie boli - i co dalej?
Po to przeprowadza się leczenie kanałowe aby zachować ząb i aby mógł on pełnić swoje funkcje. Rekomenduje się, a wręcz powinno być po leczeniu endodontycznym, zastosowane leczenie protetyczne. Jeśli mamy nienaruszony ząb a jest potrzebne leczenie kanałowe, wtedy nie przeprowadza się leczenia protetycznego. Jednak w 90% przypadków jest ono niezbędne ponieważ najczęstszymi przyczynami leczenia kanałowego są konsekwencje nieleczonej lub źle leczonej próchnicy. Mamy bardzo duży ubytek tkanek zęba, jest on bardzo zniszczony i aby leczenie kanałowe spełniło swoją rolę, trzeba część koronową zęba odbudować.
W zależności od sytuacji do odbudowy stosujemy wkłady koronowo-korzeniowe, korony, inlaye, onlaye, overlaye. Jesteśmy tutaj bardzo elastyczni dostosowując konkretne rozwiązanie do indywidualnych potrzeb Pacjenta.
Jakie są korzyści z zastosowania leczenia protetycznego?
Leczenie protetyczne znacznie obniża ryzyko pęknięcia czy złamania zęba, a tego najbardziej się obawiamy. Ubytki w zębie, zwykle są tak duże, że sam kompozyt (czyli to co Pacjenci nazywają potocznie "białą plombą") zdecydowanie nie wystarcza. Jest idealnym rozwiązaniem tylko na etapie przygotowania pod protetykę.
Odbudowy naśladują idealne warunki fizjologiczne. Ząb jest zabezpieczony, wpływa na poprawę estetyki, stabilizujemy zgryz.
Co decyduje o ostatecznym powodzeniu leczenia kanałowego?
Jakość leczenia a więc, czy mamy do dyspozycji duże powiększenie (lupy ze światłem, mikroskop), ultradźwięki, endometr (czyli urządzenie do sprawdzenia długości kanału), giętkie narzędzia kanałowe, termiczną metodę wypełniania gutaperką, cyfrowy aparat rentgenowski, narzędzia maszynowe oraz inne. Wszystkie te technologie zwiększają przewidywalność leczenia i prawdopodobieństwo sukcesu.
Jeżeli ząb jest leczony endodontycznie po raz pierwszy, to szansa na to, że po leczeniu będzie nam długo służył, wynosi średnio 94-95%, niektórzy podają nawet 98%. Pozostały odsetek to przypadki bardzo wyjątkowe. W medycynie zawsze mamy do czynienia z takim odsetkiem.
Jakie są korzyści z prawidłowo przeleczonego endodontycznie zęba?
Nie ma nic doskonalszego niż własny ząb, najlepszy implant nigdy nie będzie bardziej wartościowy. Dzięki nowoczesnym metodom i narzędziom oraz wczesnej diagnozie, infekcja korzenia może zostać bezboleśnie wyleczona podczas jednej wizyty.
Czy ząb po leczeniu kanałowym będzie martwy?
Po leczeniu kanałowym, wewnątrz systemu kanałowego nie ma właściwie żywej tkanki, zastąpiona zostaje wypełnieniem kanałowym – gutaperką. Ale sam ząb żyje, żyje to co otacza ząb, jest on dalej odżywiany. Dzięki leczeniu endodontycznemu może spełniać swoje dotychczasowe funkcje.
Czy może boleć?
Czasem po leczeniu kanałowym mogą pojawić się niewielkie dolegliwości bólowe (samoistne lub podczas nagryzania), które zwykle po kilku dniach ustępują. Z relacji Pacjentów wiem, że nie zmuszają one w większości przypadków do wzięcia leku przeciwbólowego, nie są więc to dolegliwości, które przeszkadzałyby w normalnym funkcjonowaniu.
Niezwykle rzadko mamy do czynienia z dużymi dolegliwościami pozabiegowymi.
Czy zęby robią się ciemniejsze po leczeniu kanałowym?
Przy obecnie stosowanych metodach na pewno nie dochodzi do takich przebarwień jak dawniej. Przez to, że w zębie nie ma miazgi robi się on trochę bardziej matowy, ale kolorem nie odróżnia się znacząco od pozostałych zębów. Ząb po leczeniu endodontycznym, możemy wybielić. Najczęściej jednak po leczeniu kanałowym potrzebna jest odbudowa korony zęba, a ta idealnie potrafi naśladować kształt i kolor zęba Pacjenta.
Dlaczego zdarza się, że leczenie kanałowe musimy powtórzyć?
Dostępne dawniej metody leczenia endodontycznego nie gwarantowały szczelnego wypełnienia kanałów. Wypełnienie zatrzymało się na poziomie komory, i w kanałach mamy zostawioną martwą tkankę. Nawet jeśli nie doszło do stanu zapalnego, to ząb należy przeleczyć powtórnie, bo pozostawiona martwa miazga jest potencjalnym ogniskiem infekcji, mogącym wysiewać drobnoustroje na cały organizm. Można obrazowo powiedzieć, że jest taką bombą, która nie wiadomo, w którym momencie wybuchnie.
Kolejne wskazanie do powtórnego leczenia to pominięty kanał. Dawniej myślano, że górne szóstki mają trzy kanały, dziś z badań wiemy, że ponad 90% tych zębów ma cztery kanały. W pominiętym kanale mamy bakterie, które produkują szkodliwe toksyny, doprowadzając do stanu zapalnego wokół zęba (i w kości). Jest to proces nieodczuwalny dla Pacjenta i może toczyć się latami. Na zdjęciu rtg widać jednak dokładnie, że doszło do ogniska rozrzedzenia kości. Lecząc ząb kanałowo na tym etapie można uniknąć przykryć objawów zaostrzenia zapalenia w postaci ropnia, opuchnięcia, czy związanego z tym bólu oraz gorszego rokowania.
Inne, to problemy związane z budową anatomiczną opracowywanego kanału, nie możliwe do przeleczenia dawniej, a obecnie przy powiększeniu i ultradźwiękach leczone z powodzeniem.
Jeszcze innym spotykanym problemem, również związanym ze stosowaniem dawnych metod leczenia jest nieszczelny materiał w kanale. Ząb jest nieprawidłowo wypełniony jeśli chodzi o konsystencję i kondensację materiału, który czasami na zdjęciu rtg wygląda w miarę dobrze.
Dlaczego leczenie kanałowe jest droższe od np. leczenia próchnicy?
Endodoncja jest trudną dziedziną wymagającą wiedzy, umiejętności i precyzji. W leczeniu wykorzystujemy bardzo drogie technologie, wiele drogich drobnych narzędzi, które ze względu na delikatność najczęściej są jednorazowe. Ale dzięki nim możemy leczyć lepiej, skuteczniej i szybciej.
W porównaniu z możliwościami uzupełnienia brakującego zęba implantem, czy mostem, jest to jednak tańsza metoda leczenia.
Czy istnieje jakaś alternatywa dla leczenia kanałowego?
Aby zachować własnego zęba - nie ma. Jeżeli są wskazania do leczenia endodontycznego, mając świadomość tego jak skutecznie i przewidywalnie możemy je dzisiaj przeprowadzić, to należy skorzystać z szansy zachowania własnego zęba. Po inne rozwiązania zawsze możemy sięgnąć w przyszłości.
Jeśli chodzi o wybór leczenia, zawsze przedstawiamy najbardziej optymalne rozwiązania, podajemy szczegółowe informacje, co z jakim leczeniem się wiąże. Ostateczny wybór zależy od Pacjenta.
Karolina Martyniuk - lekarz stomatolog. Studia medyczne ukończyła na Uniwersytecie Jagiellońskim z najwyższą notą. W Galerii Uśmiechu leczy Pacjentów od trzech lat. Interesuje się szeroko pojętą stomatologią estetyczną, endodoncją oraz protetyką. Gdy nie pracuje lubi słuchać dobrej muzyki lub czytać książki na tematy, które akurat ją interesują. Wśród ulubionej literatury wymienia książki podróżnicze, popularno-naukowe oraz autorstwa pisarzy iberoamerykańskich. Uwielbia podróżować, najdalsza dotychczas wyprawa to Sri Lanka, w marzeniach do spełnienia pozostaje Japonia. Nowa pasja to nurkowanie. O tym, jak to jest pod wodą i co się wtedy czuje, Pani doktor opowiada z dużym uśmiechem na twarzy.